Bezem en puntmuts, in stripverhalen zijn dat de attributen van een heks. Ook met Halloween kom je ze veel tegen. Voor een Middeleeuwer was een heks minder makkelijk herkenbaar. Maar dat ze bestonden, stond buiten kijf. En net als bijvoorbeeld in Shakespeares toneelstuk ‘Macbeth’ waren heksen gevaarlijk. De heksenvervolgingen bewezen hoe serieus de dreiging van de dienaren van de duivel werd genomen. Maar wanneer was je nou een heks?
Marrichgen Arriens was een vrouw van zeventig jaar. Haar geld verdiende zij met de verkoop van kruiden. Wie haar het eerst beschuldigde? Misschien een ontevreden patiënt. Of was het dat jongetje dat haar bespiedde? Hij beweerde later dat Marrichgen gedreigd had hem te betoveren. Volgens het vonnis had ze de jongen aangeraakt en gezegd weg te gaan, waarna zijn hoofdhaar ‘kromp’. De jongen was gaan schreeuwen tot Marrichgen het leed ongedaan had gemaakt. Hoe dan ook, Marrichgen belandde in oktober 1591 in het gevang.
Of Marrichgen gemarteld werd, is niet bekend. Met heksen werd over het algemeen niet zachtzinnig omgesprongen. De notulen van het verhoor melden dat Marrichgen haar bekentenis ’buyten banden van yseren’ aflegde. Vrijwillig of niet, Marrichgen bekende dat zij begin 1580 in Vianen de duivel had ontmoet. Ook zou zij een verbond met de duivel – die zich ‘Heynken’ noemde – hebben gesloten. Marrichgen zou seks hebben gehad met de duivel, die haar goud en zalf gaf. Met dat ‘potgen mit zalve’ had Marrichgen een paar mensen betoverd.
Dit is een getrouw woord en alle aanneming waard, dat Christus Jezus in de wereld gekomen is om zondaren te behouden, onder welke ik een eerste plaats inneem.
In de Middeleeuwen raakte het evangelie in de vergetelheid. Omdat aan de traditie hetzelfde gezag werd toegekend als aan de Schriften, vertroebelde het zicht op de genade van God. De Kerk moest verlost worden van een heleboel bijgeloof. De Hervormers deden de grootste herontdekking van het evangelie sinds het begin van de christelijke kerk. In de tweede helft van de negentiende en in de twintigste eeuw raakte het evangelie opnieuw in de vergetelheid. Omdat aan het verstand en de menselijke wijsheid meer gezag werd toegekend dan aan het Woord van God, vertroebelde opnieuw het zicht op de genade van God. In de liberale theologie liet men zich leiden door het modernisme, met zijn absolute geloof in wat wetenschappelijk bewezen kan worden. De Bijbel werd onderworpen aan een vorm van wetenschap die bol stond van filosofische vooronderstellingen. Wat eruit kwam was wat ‘waar’ was. Het enige wat daardoor nog waar was, was dat het geloof in God door mensen was verzonnen. Kuitert vatte het samen met deze uitspraak: “Alles over boven komt van beneden.” Omdat de wetenschap het bovennatuurlijke niet kan verklaren, bestaat het bovennatuurlijke niet. Daarom geen openbaring, geen wonderen en geen opstanding van Jezus Christus uit de dood. Wat overbleef, was een sociaal evangelie.
In reactie daarop zijn de orthodoxe traditionele kerken ontstaan en is de evangelische beweging in Nederland hard gegroeid. De vrijzinnigheid is ten dode opgeschreven. Het modernisme is in de samenleving inmiddels voorbij. Wie zo met zijn tijd meegaat, loopt het gevaar na verloop van tijd opnieuw met de tijd mee te moeten gaan. Daarom zijn vrijzinnige kerken leeggelopen en gaan er vanuit deze kerken in verhouding weinig jonge mensen theologie studeren. De meeste theologieopleidingen hebben meer studenten uit orthodoxe en evangelische kringen dan uit de vrijzinnige kerken. Dat is ook logisch, want waarom zou je je leven geven aan het verkondigen van een boodschap die door mensen is verzonnen?
In de tijd waarin wij leven dreigt het evangelie opnieuw in de vergetelheid te raken. Het gevaar is nu niet het bijgeloof uit de Middeleeuwen of nadruk op de ratio uit de tijd van het modernisme. Het gevaar is nu dat theologen, predikanten en voorgangers zich laten (mis)leiden door aan te willen sluiten bij onze postmoderne cultuur. In wezen gebeurt er weer hetzelfde, namelijk je laten meesleuren door de tijdgeest. Maar het is weer een andere waan van de dag. In het modernisme was de hamvraag: “Is het juist (wetenschappelijk verantwoord) om zo te denken?” In het postmodernisme is de hamvraag: “Heb je er een goed gevoel bij?” In onze cultuur is inmiddels grote nadruk komen liggen op de persoonlijke beleving, de persoonlijke ontwikkeling en de daaruit voortvloeiende zelfaanvaarding. De grote verhalen van het modernisme zijn voorbij, daar geloven de meesten niet meer in. Ook geloven velen niet meer in DE waarheid. Ieder moet het voor zichzelf bepalen en je moet geloven en doen wat je eigen hart je ingeeft. Waarheid is vervangen door authenticiteit: als je maar jezelf bent, als je maar denkt en leeft overeenkomstig jouw eigen persoon. Op die manier werk je aan zelfverwezenlijking. Als er buiten ons om niets met zekerheid te zeggen is (over waarheid en moraal), dan blijven me maar gewoon bij onszelf en dan is het goed.
Uit onderzoeken blijkt dat het evangelie waar de meeste evangelicals in Amerika in geloven deze boodschap is: God helpt ons om onszelf te helpen. Het geloof helpt je om de juiste mentale houdingen aan te nemen, waardoor je jezelf beter kan ontwikkelen. Door Jezus kom je tot een positief zelfbeeld. Hij verlost je om jezelf te kunnen zijn. Door het geloof zul je meer tot je recht komen en God zal je helpen om meer succesvol in het leven te staan. Hij wil dat je doorbreekt tot een vervuld leven! Je zult mogelijkheden en kansen zien die je tot nu toe niet hebt gezien. Je bent gek als je deze hulp van God voor jou niet zou willen aannemen!
In sommige van deze uitspraken zit een kern van waarheid. Maar door deze evangelieprediking raakt het zicht op de genade van God opnieuw vertroebeld. Dit goed-gevoel-evangelie sluit naadloos aan op de nadruk op zelfaanvaarding en zelfontplooiing in onze samenleving en daarom zijn sommige kerken die deze boodschap brengen ook zo snel gegroeid.
Maar dit is niet het evangelie van Jezus Christus. De apostel Paulus zei niet: ‘Dit is een getrouw woord en alle aanneming waard dat Jezus in de wereld gekomen is om ongelukkige mensen weer gelukkig te maken.’ Volgens de Here Jezus en volgens Paulus heeft de mens niet vooral een probleem met zichzelf, maar een probleem met God en daarom ook problemen met zichzelf. Jezus heeft Zichzelf niet vooral ontplooid, maar Hij heeft Zichzelf opgeofferd voor anderen, die Hem niet moesten, tot in de dood. Denk je dat je met het evangelie van de zelfverwezenlijking bij Jezus kan komen aanzetten? Denk je dat je bij Paulus kan komen aanzetten met de boodschap: Door Jezus zul je een fijner leven hebben!? Paulus’ leven werd tien keer moeilijker toen Hij Jezus ging volgen. Ook Paulus heeft letterlijk en figuurlijk zijn leven verloren, om Christus’ wil. In het evangelie gaat het niet om het vinden van jezelf, maar om het verliezen van jezelf. Maar als je weet waarvoor Jezus kwam, om je te behouden van je zonden en je schuld voor God, dan vind je het niet erg om je leven te verliezen. Dat je als eerste onder de zondaars toch door Jezus bent vergeven en vrijgesproken, dat is het woord dat alle aanneming waard is. God geve dat wij het evangelie weten vast te houden in deze postmoderne tijd.
ds. Oscar Lohuis
Uit: Het Zoeklicht van 19 maart 2011
Trin is een van de nieuwe loten aan de charismatische boom. De leider is Mattheus van der Steen. Trin staat voor touch, reach and impact the nations. Trin behoort tot de meest extreeme vleugel van de charismatische beweging. Daarom waren ze ook enthousiast over Tod Bentley en de Lakeland Revival. In Bentley en zijn gedrag en leringen herkende ze een geestverwant. Ze zijn aanhangers van het zogenaamde power christendom (vallen in de Geest en andere onbijbelse fenomenen) en de word-faith leer. Alle bijbelse bezwaren die tegen de word-faith leer en de (extreem) charismatische beweging worden ingebracht gelden daarom ook voor hen.
Een bijbelse toetsing van de boodschap die door Van der Steen en Trin wordt uitgedragen.
Noot over de gebruikte bronnen
Van der Steen heeft het boek "Durf te dromen" geschreven. Dit boek wordt in deze studie gebruikt als de voornaamste bron. Als uit het boek wordt geciteerd of als naar een bepaald gedeelte van het boek wordt verwezen dan staat het pagina nummer tussen haakjes er achter. De notering (100) verwijst dan naar bladzijde honderd.
Wanneer een wandelpad wordt aangelegd en het loopt langs een afgrond, en er wordt niet gewaarschuwd voor het gevaar, dan wordt degene die dat pad heeft aangelegd er aansprakelijk voor gesteld wanneer het mis gaat. Het kan dus zeer kwalijk zijn om anderen niet te wijzen op een gevaar dat er werkelijk is.
Afgelopen januari bezocht ik een conferentie voor predikanten in Engeland. Eén van de sprekers ging op een gegeven moment in op de vraag: ‘Waarom zijn de Engelsen er mee gestopt om naar de kerk te gaan?’ In het beantwoorden van die vraag haalde hij de historicus Michael Watts aan die daar het volgende over geschreven heeft.
In het Engeland van de 19e eeuw gingen erg veel mensen naar de kerk. Twee belangrijke factoren speelden daar een grote rol in: ten eerste het onderwijs dat de Anglicaanse Kerk gaf, ten tweede de evangelisatie die door de meer vrije kerken (in Engeland: the Nonconformists) werd gedaan.
De Anglicaanse Kerk heeft het fundament gelegd voor een opwekking door bij veel mannen en vrouwen, en in het bijzonder bij jongens en meisjes, het besef aan te wakkeren dat het erg belangrijk is om je aan een strikte morele norm te houden, en dat wanneer je afdwaalt van deze norm je gestraft zult worden met eeuwige verdoemenis. Degenen die probeerden zich aan deze norm te houden, kwamen er achter dat zij ‘gezondigd hadden en de heerlijkheid van God misten’.
Daarna waren de Nonconformists of ‘Evangelicals’ aan zet om er op te wijzen dat het mogelijk is niet naar de hel te gaan, door geloof in het offer dat Christus voor zondaren heeft gebracht aan het kruis van Golgotha.
Deze historicus, Michael Watts, heeft 670 getuigenissen onderzocht van mensen die in de 19e eeuw bij de Evangelicals tot bekering zijn gekomen. Daaruit bleek dat de hoofdreden waarom deze mannen en vrouwen zijn ingegaan op de Evangelische boodschap angst was: angst voor de dood, angst voor het oordeel, angst voor de hel. Deze angst was in het bijzonder een sterke kracht onder gemeenschappen van mijnwerkers en vissers, die als broodwinners voortdurend werden blootgesteld aan gevaar en... plotselinge dood.
Eind jaren 50 tot begin jaren 60 waren een brug tussen de naoorlogse jaren, met haar roep om terug te keren naar de normaliteit en de Beeldenstorm van de late jaren 60: tussen de koudste jaren van de Koude Oorlog en de utopische verwachtingen van 1968. Grote religieuze veranderingen waren reeds onderweg, ook al was nog niet precies duidelijk hoe of wat. De naoorlogse kerkgangopleving kwam tot een eind en in sommige landen daalde de kerkgang al een beetje. De kerkelijke macht en haar morele conservatisme kwam steeds meer onder aanval – meestal nog op indirecte wijze.