Relaties

Het is heel verleidelijk om terugkijkend op je verleden jezelf een onvoldoende te geven. Je hebt spijt van verkeerde beroepskeuzes, verbroken relaties, verwaarloosde vriendschappen, onafgemaakte studies, verhuizingen enz. enz. Je maakt de balans op en je kijkt vooral naar wat anders had moeten zijn, want je had graag een beter en succesvoller resultaat willen hebben. Iets waar je met meer trots op terug kunt kijken en waar minder schuld en schaamtegevoelens mee gemoeid zijn. Het is net of je met het ouder worden de lat voor jezelf hoger legt en je helderder ziet wat het kunstwerk van je leven eigenlijk had moeten zijn.levensverhaal

 Wat doe je met je levensverhaal?

Dit geldt voor de buitenkant van je leven: je bezit, carrière en je netwerk maar evengoed voor de binnenkant: hoe sterk je je verbonden voelt met anderen en hoe je karakter gevormd is en hoe ‘waardenvol’ je je hebt gedragen.

 

Voordat we de gevaren van deze beoordeling gaan bekijken en een andere, betere manier ontwerpen, toch even iets over de waardevolle kant van deze manier van kijken.

 

 

Positief

 

Allereerst is het positief dat wij mensen in staat zijn om over ons leven na te denken en het te toetsen. We beseffen allemaal dat ons leven ergens een bedoeling heeft, ergens aan moet beantwoorden en een zin moet hebben. Dat er ergens een waardeschaal is waaraan valt af te toetsen of dit leven wel een geslaagd leven is geworden. Ten diepste verlangen we dat er ergens een bevestiging naar ons toekomt: ‘je hebt het goed gedaan’, ‘je leven is geslaagd’ of meer nog ‘jij bent geslaagd’. Helaas zijn het onze emoties, vooral die van schuld en schaamte, die ons het signaal geven dat er iets niet goed is en daarmee een bestraffend effect op ons gemoed hebben.

 

 

Maatstaven

 

Veel mensen toetsen hun leven aan de hand van de schaal van het geluk. In welke mate voel ik mij gelukkig? Nu is geluk een wat onduidelijke maatstaf. Want, wat is geluk en kun je aan je gevoel afmeten hoe gelukkig je bent? De meeste mensen hebben ergens een gemiddeld gevoel waarnaar ze na een hoogtepunt of dieptepunt altijd weer terugkeren. Kun je dit dan in vergelijking vaststellen? Vaak toetsen we ons geluk in vergelijking met de wereld om ons heen: We hebben een goed huis, een leuk gezin en goede gezondheid of we kijken wat anderen van ons vinden. Maar kan en mag ons geluk wel afhankelijk zijn van de buitenwereld om ons heen?

 

Andere mensen toetsen hun leven aan de hand van een doel. Ze hebben een bepaald ideaal gecreëerd en hopen dit te kunnen verwezenlijken. In de mate dat dit gehaald is, zijn ze gelukkig. Zo kun je het ideaal hebben om als muzikant in een toporkest te mogen spelen of een bepaalde functie in het bedrijfsleven te verwerven of een eigen zaak op te zetten. Vaak hebben deze doelen te maken met onze talenten en wijzen zij ons de weg naar de realisatie ervan. Maar wat als deze doelen door allerlei omstandigheden niet behaald zijn?

 

Weer anderen toetsen hun leven aan de hand van hun waarden en kijken terug in hoeverre ze trouw zijn gebleven aan hun waarden. Je kunt wel iets bereikt hebben in de maatschappij maar als je daarvoor een deel van je waarden, zoals eerlijkheid en respect, hebt moeten opofferen is dat een zware prijs.

 

 

Opvoeding en omstandigheden

 

We zijn allemaal opgevoed. Dat wil zeggen bij onze geboorte opgevangen, verzorgd en voorzien in onze basisbehoeften, maar ook hebben we geleerd hoe deze wereld in elkaar zit en hoe we ons daarin behoren te gedragen. Deze opvoeding is niet perfect geweest. Allereerst omdat ouders door hun bril en geschiedenis naar hun kinderen kijken en omdat de unieke behoeften van elk kind niet zomaar gezien kunnen worden. Pas langzamerhand ontdekt het kind zelf wat het wil, waar het zich goed bij voelt en waarin het zich wil ontwikkelen.

 

Nu kun je als je terugkijkt op je verleden, de opvoeding en de levensomstandigheden die daar voor een deel uit voortvloeien een belangrijke plaats geven. Je kunt je levensloop een stuk gaan wijten aan de beperkingen die je opvoeding je heeft opgelegd, of de ideeën die je van je ouders hebt meegekregen of het feit dat ze te weinig rekening hebben gehouden met het unieke van jou zelf. Maar daarmee ontloop je de verantwoording om met het materiaal waarmee je ter wereld bent gekomen, dus inclusief je opvoeding, je eigen project te ontwikkelen. Wie je nu bent is niet het gevolg van je opvoeding, wel hoe je er mee bent omgegaan.

 

Het valt me op dat mensen uit een destructief milieu daar toch nog parels uit weten op te merken en er hun leven mee vorm hebben weten te geven. Natuurlijk beperken je genen, opvoeding en de plaats waar je woont je leven. Je kunt niet alles worden. Maar er zijn wel zeer veel dingen mogelijk. Niets is 100 % bepalend.

 

Eigen verantwoordelijkheid overschatten

 

Een andere kijk op je verleden is de verantwoording voor wat het geworden is sterk bij je zelf te leggen. Je kijkt voortdurend door de bril van schuld naar je geschiedenis alsof alles met zonde of tekortschieten te maken heeft. Van deze beperkende kijk wordt je niet bepaald vrolijk; het doet geen recht het aan het leven zelf en je stelt jezelf zo onder een oordeel. Eigenlijk overschat je daarbij jezelf: alsof je alles kan voorzien, kunt sturen, je helemaal zelf de auteur van je leven kunt zijn en zo verantwoordelijk bent voor alles wat je meemaakt.

 

 

Drie gevaren

 

Zowel het hanteren van bovenstaande maatstaven als het zoeken naar de oorzaken kunnen je erg ongelukkig maken en je leven vastzetten.

 

Allereerst kun je er sterk moedeloos van worden.

Vooral bij het ouder worden en je al een heel traject hebt afgelegd, besef je dat de resterende tijd om het anders te doen niet zo groot is. Je levensverhaal is al voor een groot deel geschreven en de grote lijnen liggen al vast. Schuld bij anderen of jezelf zoeken helpen je niet om hoopvol naar de toekomst te kijken en zeker niet om je op een milde manier met je levensverhaal te verzoenen.

 

Ten tweede kun je je er machteloos bij voelen.

Vooral als je heel wat pogingen hebt gedaan om meer te verdienen, een betere baan te vinden, naar een betere plaats te verhuizen en dat dit telkens negatief is uitgelopen. Of als je geprobeerd hebt met verkeerde gewoontes te breken, socialer te worden, meer aandacht te hebben voor anderen en het resultaat maar povertjes is.

 

En tenslotte kun je je er ook diep schuldig bij voelen:

je hebt gefaald, het is je niet gelukt. Schuld verlamt en brengt je niet verder. Dat wil niet zeggen dat je niet mag stilstaan bij je foute beslissingen maar de betekenis van je leven hangt daar niet vanaf.

 

 

EEN BETERE WEG

 

1. Je leven herinterpreteren vanuit de liefde.

 

Om je eigen geschiedenis te kunnen aanvaarden en zelfs te omarmen heb je liefde nodig. Anders gezegd: je zelf ervaren als een geliefd wezen. Daarom verwijst de Bijbel naar de Schepper, die ons gewild en bedoeld heeft, ons uitverkoren heeft voor een hoge bestemming. Zoals Jezus voordat Hij zijn taak opnam te horen kreeg dat Hij bijzonder geliefd was (Matth. 3:17). Zo mogen wij ook weten dat achter de gebrekkige en beperkte liefde van onze ouders en opvoeders Gods volmaakte liefde staat en dat deze beslissend is. Zoals we met blijdschap en zelfs ontroering meekijken naar ouders die trots en zorgzaam met hun kleine kinderen omgaan, zo mogen ook wij met God meekijken naar onszelf om te ontdekken hoe geliefd wij zijn. Onze identiteit en waarde liggen niet in wat wij presteren maar in wie we zijn in de ogen van onze Maker. Deze kijk bevrijdt ons van de neiging om telkens weer als het ware examen te doen en onszelf te bewijzen dat wij er mogen zijn.

 

We waren geliefd toen we geboren werden, maar waren ook nog geliefd toen we onze foute keuzes maakten, experimenteerden in onze jeugd, toen we over de grens van God en mensen gingen of kozen voor het tijdelijk plezier in plaats van naar onze roeping te luisteren. Deze visie maakt ons levensverhaal anders. Aan het geheel van onze goede en foute keuzes gaat Gods keuze voor ons vooraf. En onze keuzes kunnen Zijn keuze niet te niet doen. Hij blijft trouw aan zijn droom voor ons.

 

Zelfs de keuzes die de loop van ons leven definitief bepaald hebben zoals een echtscheiding of gemaakte schulden door een of andere verslaving, veranderen niets aan het feit dat je geliefd bent. Je geliefd weten geeft grond onder je voeten en geeft je het lef om het beste te durven hopen.

 

2. Je leven herinterpreteren vanuit de verwondering

 

Abraham Heschel schrijft dat elke nieuwe kennis begint met verwondering. In plaats van beoordeling moeten we beginnen met verwondering. Hoe ingenieus heeft God ons gemaakt, welke talenten kunnen we niet ontwikkelen, hoeveel kennis kunnen wij wel niet opnemen? Hoe rijk en gevarieerd is ons gevoelsleven niet? Maar ook onze veerkracht, onze lichaamsfuncties, onze geest en de mogelijkheden om iets te bedenken en uit te voeren, de kracht van onze verbeelding, de mogelijkheid om te communiceren en ons te verbinden met anderen.

 

Soms kun je zelfs verbaasd staan van een verstandige reactie van je zelf of het geduld dat je met iemand hebt kunnen opbrengen of hoe je je hebt kunnen inleven.

 

Hoe meer je je over je eigen bestaan verwondert (Ps 139:14) hoe hoger je jezelf inschat, niet vanuit je prestaties maar vanuit je geschapenheid zul je de waarde van je leven anders bezien.

 

3. Zien welke levenslessen je geleerd hebt

 

Gelukkig leren we van onze fouten. Eigenlijk is ons leven een voortdurend leren. Want elke dag komen er nieuwe situaties, vragen en problemen op ons af en telkens moeten we weer creatief te werk gaan om deze aan te pakken. We zijn gemaakt om ons te ontwikkelen en voortdurend nieuwe uitdagingen aan te gaan. Welke lessen heb je geleerd na een verbroken relatie? Wat heb je geleerd van een mislukte job, een afgebroken studie en mislukte sollicitatie? In de Bijbel zien we dat God de tijd neemt. Met Mozes 40 jaar, Jozef 13 en Jacob 20.David moest een lange weg afleggen voordat hij koning werd, Paulus kwam in de woestijn terecht.

 

Tijd is Gods middel om ons te vormen en voor te bereiden op een hogere positie waarin we meer vrucht dragen. Dit betekent dat alles in ons verleden zin kan hebben en mee kan werken aan die hogere bestemming (Rom. 8:28).

 

4. Welke talenten en karaktertrekken heb je ontwikkeld?

 

Talenten zijn geboortegeschenken die pas langzaam openbaar worden in je leven, maar ook de vorming nodig hebben om zich te kunnen ontwikkelen. Het is een illusie te denken dat je er zonder vorming, oefening en verbetering komt. Je talenten ontdekken vraagt om goed naar jezelf te luisteren en te kijken waar jij het meest energie uithaalt.

 

Niet de context is daarbij van belang: je baan of de rangorde op de maatschappelijke ladder, maar wie je bent geworden. Hoe ben je gegroeid en wat heb je ontwikkeld ondanks de tegenwerkende omstandigheden?

 

5. Welke waarden en idealen heb je ontdekt

 

De dingen die er echt toedoen ontdek je niet zo maar. Veel teleurstellingen, fouten en conflicten leiden meestal naar je waarden: dingen die er voor jou toe doen, die jij in het leven belangrijk vind, zaken die jouw levenskompas vormen. Waarden waarvan je nu achteraf zegt: ik heb al deze moeilijkheden en teleurstellingen moeten ervaren, ik heb deze fouten moeten maken om te ontdekken dat het hier om gaat in mijn leven, hier wil ik voor leven.

 

Bewust worden van je levenswaarden vormen de grootste rijkdom die je kunt inzetten om anderen te helpen en te inspireren.

 

6. Tel uw successen

 

Eeuwenlang is ons voorgehouden dat we niet te hoogmoedig mogen zijn en niet te fier op wat we bereikt hebben. Dit geeft echter een heel verwrongen zelfbeeld en geen goed zelfvertrouwen. Dankbaar terug zien op wat je bereikt hebt, versterkt niet onze hoogmoed maar helpt ons om ons leven beter te verstaan en te zien waar God ons in bevestigd heeft (Ps 90:17). Het geeft ons een helder beeld in waar we goed in zijn en in de talenten die we ontvangen hebben. Bovenal voorkomt het dat we telkens weer andere dingen proberen die maar tijdelijke bevrediging geven. Het helpt ons om trouw te blijven aan onszelf en te volharden in waar we talent voor hebben. Zelfs als de uiterlijke successen even uitblijven.

 

Deze weg helpt je om je levensverhaal te herschrijven en het kostbare te zien dat God in en door jou realiseert.Het creëert vreugde en dankbaarheid en geeft visie voor je toekomst.

 

Vergeving

 

Maar wat te doen met datgene waar je echt spijt van hebt, zaken waarmee je anderen pijn gedaan hebt en je niet meer ongedaan kan maken. Daarvoor is vergeving. Maar dan moet je wel goed beseffen wat vergeving eigenlijk is. Vergeving is niet een soort troostprijs, zo van je bent mislukt en hebt gefaald maar je mag er toch nog in. Vergeving is geen lapje voor het bloeden. Vergeving is gericht op herstel. Gods vergeving – en hopelijk ook de onze – is gericht op het herstel van de waarde van de persoon en niet op het teniet doen van de fouten. Niet onze fouten worden vergeven, wij worden vergeven. Het gaat om de waarde die wij als persoon hebben.

 

Vergeving helpt ons om weer zicht te krijgen op het mooie, waardevolle, sterke en unieke in ons wezen. Het helpt om onze blik van ons verleden naar de toekomst te leiden.

 

Daarnaast mag je ontdekken dat de bron van vergeving niet rechtvaardigheid is, maar mededogen, barmhartigheid, ontferming, genegenheid en compassie (Hosea 11:8,9). Vergeving is een relationeel begrip, niet een juridisch.

 

Berouw die de reactie op deze vergeving is, is dan ook niet allereerst gericht op het goed maken van dingen, belijden of herstellen, maar op het vernieuwen van de relatie met de vergever. Dat geldt zowel naar de goddelijke Vergever die perfect vergeeft als naar de menselijke vergever die zijn best doet om te vergeven. Het uiten van onze dankbaarheid hiervoor is de eerste stap naar het herstel van de relatie. Het is de gevoelens die de ander voor je heeft toelaten en diep waarderen.

 

Gerrit Houtman, 2017 (gepubliceerd in Bethesda Magazine)

 

Bron: www.bethesda.be

Over jezelf nadenken is een prachtige menselijke eigenschap.

 

facing yourself

Hoe doe ik het?

Wij zijn ertoe in staat, maar we hebben er ook behoefte aan om onszelf af en toe onder de loep te nemen en ons af te vragen: “Hoe doe ik het?” Daarbij kijken we terug op de afgelopen tijd, soms zelfs op een heel leven of juist heel specifiek naar onze partnerrelatie of ons werk. Soms kan dit leiden tot voldoening en trots, soms tot dankbaarheid en intense vreugde, maar vaak geeft het ook reden tot droefheid, spijt en teleurstelling.

 

En over dit laatste wil ik het graag met je hebben. Zolang je dit kritisch nadenken naar je gedrag richt is dit oké en kan het je helpen om de positieve dingen te versterken en de negatieve te veranderen en beter te doen. Het gaat mis als dit nadenken over jezelf tot zelfverwerping leidt, tot de gedachte: ‘er is iets mis met mij, ik deug niet’. Dan leidt deze zelfevaluatie tot schaamte, een intens gevoel van te mislukken in de ogen van anderen en de onmacht om hier ook maar iets aan te veranderen.

 

Schaamte kan misschien bij occasionele gebeurtenissen een goed middel zijn tot correctie, bijvoorbeeld als we ons vergissen, iets vergeten of ons in het openbaar verspreken. Maar als je op zo’n moment het gevoel hebt dat je eigenwaarde totaal vernietigd wordt en je je compleet waardeloos begint te voelen en je het liefst even van de wereld zou zijn, heeft schaamte geen enkele positieve functie.

 

Oud echtpaar

Je kunt alle geboden van God voor je eigen karretje spannen, maar ik denk dat dat met dit gebod het vaakst is gebeurd: eer je vader en je moeder.

 

Ik heb een therapeut die heel wat misstanden in gezinnen tegenkwam, eens horen zeggen: je moet er iets aan toevoegen. “Eer je vader en je moeder…voor zover ze het waard zijn.” 

 

Dat ging mij toen wat te ver. Maar ik kan het wel snappen. 

 

En ik ben nog steeds op zoek hoe het nou zit. God heeft het inderdaad gezegd. Maar hoe doe je dat als je vader je misbruikt heeft? Of als je moeder alleen maar vol was van zichzelf en haar eigen leven?

 

Ik denk dat het vooral ook ging om eer en zorg ouders die ouder werden, en hulpbehoevend. 

 

Tenslotte zijn God geboden niet in de eerste plaats aan kinderen gericht, maar aan volwassenen. Ook het vijfde gebod. Vergeet je ouders niet als zij niet meer voor jou kunnen zorgen, als ze van jou afhankelijk worden. Laat ze dan niet de steek.

 

En daarnaast betekent het misschien - ik doe een poging: behandel je ouders als volwassen mensen. Niet als kleuters en niet als goden. Waardeer hun goede dingen en praat hun fouten niet goed. Neem ze serieus, ga eerlijk met ze om. Zoals zij jou dingen hebben geleerd, mag jij hen nu zeggen hoe jij de dingen ziet. Zodat je van elkaar leert en elkaar op weg houdt naar het doel.

 

Draait het niet uiteindelijk daarom: elkaar op weg houden naar het doel? Dat doe je niet door elkaar te ontzien. Maar door respect te geven en te vragen.

 

Dat is volwassen met elkaar omgaan.

 

René Houtman

 GezinIk heb me er vaak over verbaasd hoe God toch op de gedachte van het gezin is gekomen. 

 

Als je leest en hoort en ziet hoeveel daar mis kan gaan. Ouders die hun kinderen mishandelen, misbruiken, vernederen. Hoe heeft God zoveel macht kunnen geven aan mensen die die macht zo vreselijk kunnen misbruiken.

 

En bij kinderen komt alles veel harder binnen dan als je volwassen bent. Als kind kun je niet kiezen. Als kind kun je je niet verweren. Als kind ben je overgeleverd aan je omgeving. Het enige dat je soms kunt doen, is weglopen. Maar stel dat je wordt teruggebracht, en wat gaan je ouders dan doen… Meerdere kinderen hebben het meegemaakt.

 

Heeft God die dingen niet voorzien? Hoe kan Hij weerloze kinderen uitleveren aan meedogenloze ouders?

 

Ik weet wel dat Hij het anders heeft bedoeld. Ik weet ook dat er ook prachtige dingen kunnen gebeuren in gezinnen. Kinderen die hun leven lang dankbaar blijven voor wat hun ouders ze hebben meegegeven.

 

Maar had God niet een manier kunnen bedenken die ook als het niet goed werkt, minder schade zou aanrichten?

 

En ik dacht ook nog dat we dat langzamerhand allemaal wel zouden weten, hoe kwetsbaar een kind is. En dat mishandeling en misbruik en uitbuiting wel minder zouden worden als er meer aandacht voor kwam.

 

Maar ik ben blijkbaar nog steeds naïef. Misschien heb ik gewoon geluk gehad. Mijn vader nam tijd om met ons als kinderen te spelen. Mijn moeder hield van gezelligheid.

 

En ik heb ook dingen gemist. Maar een kind is toch niet je eigendom waarmee je maar kunt doen wat je wilt?

 

René Houtman

Kwetsbaar

Kwetsbaarheid wordt vaak geassocieerd met schaamte, vertrouwelijkheid, zwakte en angst. Kwetsbaarheid is een voorwaarde voor intieme relaties en hechte vriendschappen. Kwetsbaarheid is een houding van transparantie. Jezelf kwetsbaar opstellen is voor sommige mensen niet eenvoudig. Het is een keuze om jezelf te laten kennen en een ander het recht te geven in je leven te spreken. Openheid is hierbij de uitgangspositie.

 

Kwetsbaarheid is: ervoor kiezen om jezelf te laten kennen. Ieder mens heeft gevoelens die van alles te maken hebben met onze behoeften. Eén van die behoeften in het kader van kwetsbaarheid is het verlangen naar geborgenheid en het geborgen zijn bij de ander. Het is in onze maatschappij, waarin uiterlijke schijn, onafhankelijkheid en snel leven de boventoon lijken te voeren, niet eenvoudig om ervoor uit te komen dat je een ander nodig hebt. En toch is het zo. De betekenis van het woord kwetsbaar is volgens Van Dale: "gekwetst kunnen worden". Dit zal iedereen bekend in de oren klinken. De meeste mensen lijken zelfs alleen al bij het horen van het woord 'kwetsbaar' in elkaar te krimpen. Het kan eng zijn en pijn opleveren. Soms wordt kwetsbaarheid zelfs op één lijn gezet met zwak en zielig. Zelden wordt het in verband gebracht met een houding van transparantie, waarvoor je kiezen kunt. Kwetsbaarheid is een keuze om jezelf te laten kennen en een ander het recht te geven in je leven te spreken.

Hoe verder met gebroken dromen…

Gebroken dromen

Marike Schoneveld

Was jij een van die kleine meisjes die zei: “Mama, ik wil later moeder worden!” Of was jij een van die jongetjes die riep: “Ik word brandweerman!” Veel mensen hadden als klein kind dromen over wat ze later wilden worden. Of misschien hadden ze die niet zo duidelijk, en kregen ze die later pas. Of werd de roeping tot brandweerman aangepast aan iets wat beter paste. Toch kun je op een punt komen in je leven waarop je terugkijkt en constateert dat je je dromen niet of slechts gedeeltelijk bereikt hebt.
Of dat je je dromen gerealiseerd hebt, maar dat het je niet gebracht heeft wat je hoopte of verwachtte.

 

In sommige gevallen kun je spreken van gebroken dromen: iedereen kent er wel voorbeelden van, in je eigen leven of in dat van anderen. Een alleenstaande moeder die vroeger droomde van een man, een bruiloft en een gezin. De bruiloft is er nooit gekomen, het gezin ontbeert een vader. Een kinderloos echtpaar, met een diep verlangen naar een baby. Een knappe vrouw met een glansrijke carrière, maar nog altijd, ongewenst, single. Een student die ervan droomde arts te worden, maar de studie bleek te zwaar. Je kunt er zelf ongetwijfeld voorbeelden aan toevoegen. De vraag is nu: als je te maken krijgt met teleurstellingen in je eigen leven of in dat van anderen, hoe ga je daar dan mee om? In dit artikel wil ik twee wegen belichten die ik veel tegenkom, en wil ik tevens een handreiking geven tot een derde weg.

We krijgen er allemaal wel eens mee te maken: angst. Soms is angst gezond en zet hij ons in beweging als we in gevaar zijn. Angst kan soms echter ook met ons op de loop gaan. Wij spraken met Jef De Vriese over ongezonde angst en hoe we die kunnen bevechten.

Jef De Vriese is klinisch psycholoog en directeur van het Centrum voor Pastorale Counseling in het Vlaamse Heverlee (CPC Nederland is onderdeel van De Hoop). “Angst hoort bij het leven,” vertelt hij. “Angst helpt je om hard weg te rennen wanneer je in een gevaarlijke situatie bent. Angst verhoogt je zenuwachtigheid voor een examen, zodat je gaat studeren. Het is dus nuttig omdat het helpt om problemen aan te pakken. Gezonde angst motiveert je en geeft je energie om aan de slag te gaan of op gepaste wijze te vluchten.”

Beheerst
Angst kan mensen echter ook belemmeren. Jef: “Bij overdreven angst ga je moeilijke omstandigheden vermijden in plaats van dat je er iets aan doet. Ongezonde angst ondermijnt je denken en je handelen. Je durft niet meer op straat te komen, ook als het veilig is. Je hebt faalangst voor een examen, wat ervoor zorgt dat je juist in paniek alles vergeet. Je wordt dan door angst beheerst.”

Oorzaken
Ongezonde angst kan verschillende oorzaken hebben. Jef: “Soms ben je bang omdat je dat geleerd hebt in je opvoeding. Je zag je ouders met schrik reageren op bepaalde omstandigheden, en dat doe jij nu ook. Of misschien heb je ondervonden dat je aan een bepaalde schrikwekkende situatie niets kunt verhelpen. De hulpeloosheid die je ervaart, leidt ertoe dat je ook geen initiatief meer neemt om het op te lossen.” Angst kan ook te maken hebben met angstige ervaringen. “Werkloosheid, ziekte, financiële crisis, geweld, misbruik en andere bedreigende ervaringen, kunnen aan de basis liggen van angst die je belemmert om goed te functioneren. Soms heb je die ingrijpende gebeurtenissen echt meegemaakt. Soms ben je bang dat een trauma zich zal voordoen. Dus probeer je die nare ervaring te vermijden.”

Vervreemding
Jef legt uit dat alle angst ontstaat door de vervreemding van God. “De eerste melding van angst in de Bijbel vind je onmiddellijk na de zondeval. De mens is zijn identiteit verloren. Gods doel voor zijn leven is aangetast. Adam en Eva hadden een verbroken relatie met hun Schepper, een gebroken eenheid met elkaar, en ze wisten dat ze zouden sterven. Als alle relaties met God, je naaste en jezelf ontredderd zijn, voel je diepe eenzaamheid. Je bent niet in staat om je leven vorm te geven zoals je wilt. Dan voel je angst om je bestaan en de zin daarvan.”

Vluchten
De meeste mensen die problemen met angst hebben, zijn zich niet bewust dat die angst uiteindelijk voortkomt uit een verbroken relatie met de Schepper. Jef ziet dat mensen met angst juist proberen om een relatie met God en met mensen te vermijden of te controleren. Jef: “Angst zoekt bescherming achter ‘schorten maken’, in vluchten ‘tussen de bomen in de hof’, met andere woorden: in dingen die God geschapen heeft in plaats van in Hem Zelf. Je kunt denken aan drugs, alcohol, internet, fanatieke sportbeoefening, fantasie, geld, carrière, macht, et cetera.”

Overwinnen
Hoe kunnen wij ongezonde angst nu overwinnen? Jef: “De oplossing voor elke vorm van belemmerende angst ligt in de liefde. Liefde drijft de vrees uit. Liefde opent je voor anderen. Angst overwinnen begint met het leren kennen van de veilige liefde van God, en van daaruit te leren moeilijke omstandigheden met moed aan te pakken.” Jef benadrukt dat verschillende vormen van angst verschillende benaderingen kunnen vragen. “In essentie gaat het er echter om dat mensen met angst anders gaan leren denken. Het uitgangspunt daarbij is Filippenzen 4:6-7. Blijf bidden met dankzegging, en vertrouw erop dat God je gedachten zal behoeden. Het gaat stap voor stap: jij doet wat jij kunt doen in het veranderen van jouw gedachtepatronen en je leert vanuit geloofsvertrouwen handelen zonder angst. God zal je op die weg bewaren.” 

De Hoop Nieuws, mei 2012

Voor meer informatie en hulp zie:  Angst

Vergevingsgezindheid, trouw zijn en opofferingsbereidheid. Het zijn belangrijke zaken voor een duurzame, goede relatie. Als je goed bent in het beheersen van je impulsen, maak je meer kans op zo'n relatie dan iemand die dat niet is.

Vergeven, wat overhebben voor een ander en trouw blijven, hangen samen met impulscontrole. Bij impulscontrole gaat het

om mechanismen die ons helpen bij het sturen van gedachten, gevoelens en gedrag. Hoe goed kun je bijvoorbeeld een eerste

impuls onderdrukken? Sociaal psychologe Tila Pronk van de Radboud Universiteit wilde weten of impulscontrole voorspellend

was voor drie vaardigheden die nodig zijn om een relatie te beschermen: vergevingsgezindheid, trouw zijn en opofferingsbereidheid. En jawel: deelnemers met een betere impulscontrole bleken op die drie punten beter te scoren dan anderen.

 

Vermoeide hersenen

Impulscontrole wordt gereguleerd vanuit de prefrontale cortex, een bepaald gebied in de hersenen, en varieert gedurende de dag. Pronk: „na een drukke dag kun je last hebben van moeheid van je prefrontale cortex. Dan heb je een lagere impulscontrole, met alle risico's van dien. Je pakt nog een glas wijn en maakt sneller ruzie met je partner. Dingen die je met 'frisse hersenen' waarschijnlijk niet zou hebben gedaan."

Mensen die het idee hebben dat ze hun impulsen niet altijd even goed beheersen, hoeven niet bij de pakken neer te zitten. Je kunt ermee leren omgaan en bijvoorbeeld afspreken om na het werk geen moeilijke gesprekken met je partner te voeren.

Dit artikel verscheen eerder in Weet. magazine nr. 9 (juni 2011). www.weet-magazine.nl.

 

Goede strijd

Een jonge leider is geërgerd doordat de bijbelstudie die zij gestart heeft nu wordt gegeven door een vriendelijk, maar incompetent heerschap. De voormalige onderwijzeres, die deze studies heeft gestart en opgebouwd, was door de leider van het kerkelijk onderwijs gevraagd om een nieuwe taak te aanvaarden.

Deze jonge leider wil niet meemaken dat 'haar' klas achteruitgaat. Maar ze wil ook geen onruststoker zijn. Zij heeft onlangs een seminar over leiderschap bijgewoond dat door haar werkgever werd betaald; zij wil het probleem graag aanpakken.

Dat doet ze dan ook, en ze ziet het escaleren van een probleem tot een conflict. Hoewel de incompetente onderwijzer werd verwijderd, en de klas sterk bleef, heeft het proces verschillende mensen verwond, inclusief de onderwijzer. Maar het meest blijvende impact was op de jonge leidster zelf. Langzaam maar zeker werd zij negatief en veroordelend. Alhoewel zij was klaargestoomd om problemen aan te pakken in het bedrijfsleven, was zij onvoorbereid om problemen in de kerk op te lossen.

Toen dit in onze gemeente was voorgekomen hebben we aan onze leiderschapstraining een hoofdstuk toegevoegd over het omgaan met conflicten.

Veel conflicten binnen de kerk lijken meer op worstelwedstrijden dan op straatgevechten: ze zijn minder pijnlijk dan ze lijken. Het is onmogelijk om onze leiders voor te bereiden op alle soorten van conflicten, dus we leren ze drie basisprincipes die kunnen worden aangepast om een specifieke situatie het hoofd te bieden.