Relaties

Zoeken in christelijke sites

transparant.jpg
Open zoekscherm
buildings-at-night-4.jpg

 
Janny vindt haar hele keuken vies, terwijl er alleen maar een paar vetspetters op de kookplaat zitten. Hans moet en zal een tien halen voor zijn tentamen Engels, want anders vindt hij zichzelf een stommeling. Zomaar twee voorbeelden van perfectionisme.

Perfectionisme is iets waar we allemaal mee te maken hebben. Óf omdat we zelf perfectionistisch zijn óf omdat iemand in onze omgeving perfectionistische trekken heeft.Maar wat is perfectionisme precies? Waar komt het vandaan? Wat zijn de kenmerken en wat kunnen gevolgen van perfectionisme zijn? Wat zegt de Bijbel over dit onderwerp? Hier vind je antwoorden op deze vragen.

Wat is perfectionisme?
Perfectionisme is het streven naar volmaaktheid bij het uitvoeren van een taak. Als dat de enige betekenis zou zijn, lijkt perfectionisme op het eerste gezicht een positieve eigenschap. Maar perfectionisme is ook: het stellen van te hoge eisen doordat men het relatieve in de waarde van het object niet kan inzien. Amerikanen stellen het zelfs nog scherper en omschrijven perfectionisme als een ongezond streven naar uitmuntendheid. Perfectionisten geloven namelijk dat ze geen fouten mogen maken en dat ze altijd en overal, in alle situaties, de hoogste staat van perfectie moeten bereiken. Als dat niet lukt, vinden perfectionisten dat ze gefaald hebben. Er zit dus duidelijk ook een negatieve kant aan perfectionisme. En dat terwijl in onze maatschappij perfectionisme vaak gezien wordt als noodzaak voor succes. Ten onrechte, want recente studies hebben aangetoond dat perfectionisme succes juist in de weg kan staan.
 

 

Wat zijn de gevolgen van perfectionisme?

Op zich is het een nobel streven om iets zo goed mogelijk te willen doen. De vraag is alleen: hoe stel je je doelen en hoe ga je met die doelen om? Als je doelen nastreeft die je ook daadwerkelijk kunt bereiken, is er weinig aan de hand. Je leert van het proces en van het resultaat. Als er iets mis gaat, ben je niet volledig uit het veld geslagen, maar ga je snel weer aan de slag om er iets aan te doen. Je bent niet overbezorgd of erg bang om fouten te maken, maar je haalt juist energie uit die spanning. Je ziet fouten als mogelijkheden om te groeien en te leren, bovendien reageer je positief als mensen opbouwende kritiek geven.Maar wat als de doelen die je gesteld hebt, te hoog gegrepen zijn? Dan heb je een probleem, want als echte perfectionist vind je jezelf een grote mislukkeling als je er niet in slaagt die (te hoog gegrepen) doelen te bereiken. Op die manier maak je jezelf het leven zuur, omdat je niet tevreden bent met minder dan perfectie. Als het tegenzit, word je depressief en omdat je altijd bang bent voor fouten en afwijzing, beroof je jezelf van de broodnodige energie. Als mensen je opbouwende kritiek willen geven, schiet je in de verdediging. Al met al krijg je een steeds negatiever zelfbeeld, terwijl dat helemaal niet nodig is. Een perfectionistische levenshouding kost je heel veel. Omdat je weinig bereikt, heb je ondanks al je inspanningen ook weinig voldoening. Vicieuze cirkel
Perfectionisme is eigenlijk een vicieuze cirkel. De eerste stap is dat perfectionisten zichzelf onhaalbare doelen stellen. De tweede stap is dat ze die doelen niet halen omdat ze vanaf het begin al onhaalbaar waren. De derde stap is de constante druk om perfect te willen zijn. Samen met de telkens terugkerende onvermijdelijke mislukking verlaagt het de productiviteit en effectiviteit. De vierde stap is dat deze cyclus ervoor zorgt dat perfectionisten steeds kritisch naar zichzelf kijken en zichzelf de schuld geven van een mislukking. Het gevolg daarvan is dat perfectionisten vaak een laag zelfbeeld hebben. Angst en depressie
De vicieuze cirkel van het perfectionisme kan zelfs leiden tot angst en depressie. Op dat moment kunnen perfectionisten alle hoop opgeven de gestelde doelen te halen. Vervolgens stellen ze nieuwe onmogelijke doelen, terwijl ze denken: "Als ik dit keer harder mijn best doe, haal ik het wel." Met die gedachte is een perfectionist weer terug bij af en begint alles weer van voor af aan.
 

Waar komt perfectionisme vandaan?

Perfectionisme komt voort uit een zoeken naar succes, waardering en liefde.Vaak zijn perfectionisten mensen die in hun jeugd te weinig te horen kregen dat ze iets goed deden. Daardoor hebben ze al vroeg geleerd dat andere mensen hen waarderen vanwege datgene wat ze bereikt hebben. Als ze iets dan maar heel goed doen, volgt misschien wel die felbegeerde waardering. Echter, zelfs als het zou lukken het doel te bereiken, dan nog leiden de gebruikte methoden er niet toe dat ze die liefde en waardering krijgen.Perfectionisten hebben zichzelf aangeleerd hun zelfwaardering te baseren op de goedkeuring van anderen. Het gevoel van eigenwaarde is dus voornamelijk gebaseerd op externe factoren. Dat maakt perfectionisten kwetsbaar, omdat ze uitermate gevoelig zijn voor de mening en kritiek van anderen. Om zichzelf te beschermen en zich te verdedigen tegen kritiek, gebruiken ze perfectionisme
 

Hoe kun je omgaan met perfectionisme?

Er is moed voor nodig om af te rekenen met een perfectionistische levenshouding, omdat het betekent dat je je tekortkomingen moet accepteren. Het is belangrijk te beseffen dat perfectionisme ongewenst is. Perfectie is een illusie, perfectie is onbereikbaar. Op het moment dat je dat beseft, heb je de eerste stap al gezet. De volgende stap is de strijd aangaan met de gedachten en gedragingen die het perfectionisme voeden.

Hieronder volgt een lijst met tips die je kunnen helpen om de vicieuze cirkel van het perfectionisme te doorbreken. Als je perfectionistische gewoonten vervangt door gezondere en realistischer gewoonten, zul je zien dat je dat meer voldoening geeft.

  • Vraag in gebed om Gods hulp, om kracht en wijsheid om te breken met perfectionisme.
  • Maak een lijst van de voor- en nadelen van het streven naar perfectie. Je kunt van alles tegenkomen: problemen in relaties, werkverslaving, eetproblemen en dwangmatig gedrag. Je zult hoe dan ook zien dat de voordelen niet opwegen tegen de nadelen.
  • Vermijd het alles-of-niets denken. Leer jezelf aan prioriteiten te stellen. Geef belangrijke taken voorrang en besteed minder aandacht aan minder belangrijke taken.
  • Word je bewust van je zelfkritische en alles-of-niets houding. Let ook op de invloed daarvan op mensen in je omgeving. Vervang je kritische gedachten door realistischer en redelijker gedachten. Dwing jezelf ertoe ook de goede onderdelen van een prestatie te zien en te erkennen. Stel jezelf vragen als: is het echt zo erg als ik denk dat het is? Hoe kijken anderen ertegenaan?
  • Stel realistische en haalbare doelen, gebaseerd op je behoeften en op wat je in het verleden hebt bereikt. Langzaam maar zeker zul je beseffen dat imperfecte resultaten niet de gevolgen hebben waar je bang voor bent.
  • Verbind een tijdslimiet aan je activiteiten. Wees ook hierin realistisch! Het heeft bijvoorbeeld geen zin om 's avonds laat te gaan studeren terwijl je te moe bent ook maar iets op te nemen. Als de tijd voorbij is, ga je door naar een andere activiteit. Op deze manier verminder je het uitstelgedrag.
  • Leer om te gaan met kritiek. Als je een perfectionist bent, zie je kritiek vaak als een persoonlijke aanval waarop je reageert door in de verdediging te schieten. Probeer objectiever te kijken naar de kritiek, maar ook naar jezelf. Van kritiek en fouten kun je leren!
  • Als je een doel hebt bereikt, stel je je volgende doel een stapje hoger dan het vorige (Let op: één stapje, geen tien!).
  • Speel met je successtandaarden. Kies een activiteit en streef niet naar honderd procent, maar probeer negentig, tachtig of zelfs zestig procent. Dit helpt je realiseren dat de wereld niet vergaat als jij niet perfect bent.
  • Concentreer je op het proces van de activiteit en niet zozeer op het eindresultaat. Beoordeel je succes niet alleen in termen van wat je hebt bereikt, maar let ook op het plezier dat je hebt gehad en hoeveel je geleerd hebt. Er zit namelijk ook waarde in het proces dat je doorloopt om een doel te bereiken.
  • Buig angst en depressie om door jezelf te vragen of je te hoge eisen aan jezelf hebt gesteld.
  • Bind de strijd aan met de angsten die achter je perfectionisme kunnen zitten door jezelf de vraag te stellen: "Waar ben ik nu precies bang voor. Wat is het ergste dat er kan gebeuren?"
  • Je kunt alleen dingen leren als je ook fouten maakt. Stel jezelf dan ook de vraag wat je ervan kunt leren, als je een fout maakt.

Perfectionisme en de Bijbel

Paulus schrijft in zijn brief aan de Romeinen een gedeelte dat ook van toepassing is op perfectionisme: "koestert geen gedachten, hoger dan u voegen, maar gedachten tot bedachtzaamheid, naar de mate van het geloof, dat God elkeen in het bijzonder heeft toebedeeld." (Rom 12:3b(NBG)). De Bijbel roept ons duidelijk op bescheiden te zijn en een realistisch beeld van onszelf te hebben. Als je kijkt naar de context waarin deze tekst staat, is dit gedeelte van toepassing op het geloof. Deze oproep tot bescheidenheid is echter ook van toepassing op perfectionisme. In vers 7 en 8 gaat Paulus in op verschillende gaven. God geeft christenen bepaalde talenten, waarbij Hij aansluit bij datgene wat Hij al geschonken heeft. Het is belangrijk dat we een realistisch beeld van onszelf hebben. In die zin, dat we erkennen wat onze persoonlijke mogelijkheden en onmogelijkheden zijn. Stel dat je bijvoorbeeld het talent hebt om heerlijk te koken, maar je hebt absoluut geen gevoel voor ritme, dan moet je niet verwachten dat je een topviolist wordt! God heeft ieder mens uniek geschapen, ieder mens is waardevol. Je mag er zijn!
 

Bron: www.dehoop.org